8. Sınıf Öğrencilerinde Algılanan Anne Baba Tutumları İle Sınav Kaygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Özet

Bu araştırma, 8. sınıf öğrencilerinin algıladıkları anne-baba tutumları ile sınav kaygısı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılandırılan çalışmada, İstanbul ili Eyüpsultan ilçesindeki 10 devlet ortaokulunda öğrenim gören toplam 318 öğrenci örnekleme dâhil edilmiştir. Veriler; Veli Onam Formu, Demografik Bilgi Formu, Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) ve Westside Sınav Kaygısı Ölçeği (WSKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon testleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek sınav kaygısı yaşadığı bulunmuştur. Korelasyon analizinde, sınav kaygısı ile kabul-ilgi ve psikolojik özerklik boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Çoklu regresyon analizinde, sadece psikolojik özerklik boyutunun sınav kaygısının anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur.  Elde edilen bulgular, öğrencilerin sınav kaygısı ile ebeveynlerinden algıladıkları psikolojik özerklik ve kabul düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, mevcut alanyazında yer alan çalışmalarla paralellik göstermekte; özellikle demokratik ebeveyn tutumlarının ve psikolojik destekleyici yaklaşımların sınav kaygısını azaltıcı etkisinin daha önceki araştırmalarla da desteklendiği görülmektedir. Çalışma, bu bağlamda sınav kaygısını etkileyen psikososyal etmenlerin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Bulgular doğrultusunda; öğrencilerin sınav kaygısının azaltılmasına yönelik rehberlik hizmetlerinin güçlendirilmesi, ebeveynlere yönelik bilinçlendirme programlarının yaygınlaştırılması ve öğretmenlerin de ailelerle iş birliği içinde çalışmasının önem taşıdığı söylenebilir. Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarına daha fazla psikolojik özerklik ve kabul sağlayacak yaklaşımlar geliştirmeleri, öğrencilerin sınav kaygısı ile daha etkili baş etmelerine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Anne-baba tutumu, sınav kaygısı, psikolojik özerklik, kabul-ilgi.