İlkokul Seviyesinde Özel Eğitim Sınıflarında Akran Zorbalığı

Abstract

Bu araştırmada, özel eğitim sınıflarında görev yapan öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin deneyimlerini, algılarını ve müdahale süreçlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılarak yürütülen çalışmada maksimum çeşitlilik örneklemesiyle belirlenen 19 özel eğitim öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler betimsel analiz tekniğiyle incelenmiş ve öğretmen görüşlerinden elde edilen temalar doğrultusunda bulgular yapılandırılmıştır. Araştırma sonuçları, akran zorbalığının özel eğitim ortamlarında fiziksel, sözel-duygusal ve dolaylı zorbalık biçimlerinde ortaya çıktığını göstermektedir. Öğretmenler zorbalığı çoğunlukla öğrencilerin davranışsal değişimlerinden, akran etkileşimlerindeki ani farklılıklardan ve öğrenci bildirimlerinden fark ettiklerini belirtmiştir. Bulgular, zorbalığın ortaya çıkışında duygu düzenleme güçlükleri, sosyal beceri yetersizlikleri, dürtüsellik, aile tutumları ve sınıf ortamı gibi bireysel ve çevresel faktörlerin önemli rol oynadığını ortaya koymuştur. Öğretmenlerin zorbalıkla baş etme sürecinde anlık müdahale, davranış düzenleme, sosyal beceri öğretimi, pozitif davranış destekleri, rehberlik iş birliği ve aile iletişimi gibi çok boyutlu stratejiler kullandıkları belirlenmiştir. Ayrıca araştırmada, zorbalığı önlemeye yönelik sosyal beceri programları, öğretmen eğitimleri, rehberlik kadrosunun güçlendirilmesi ve okul-aile iş birliğinin artırılması gibi çeşitli eğitimsel ve yönetsel desteklere ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, özel eğitim bağlamında akran zorbalığının kapsamlı ve bütüncül müdahale programları gerektirdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, özel eğitim, öğretmen görüşleri, sosyal beceri, nitel araştırma.