Kıraat Farklılıklarının Tefsire Yansıması: İbn Kesîr ve es-Sâbûnî Karşılaştırması

Özet

Kırâat ilmi, Kur‟ân metninin okunma biçimlerini tespit etmekle sınırlı olmayan; anlamın
inşası, dilsel imkânların açığa çıkarılması ve bazı durumlarda fıkhî/itikadî sonuçların
değerlendirilmesi bakımından tefsir faaliyetinin merkezinde yer alan disiplinlerden biridir. Bu
makalede kırâat farklılıklarının tefsire nasıl yansıdığı, klasik rivayet ağırlıklı tefsir geleneğinin
güçlü temsilcilerinden İbn Kesîr‟in Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm‟i ile modern dönemde derleyici
ve didaktik bir üslupla kaleme alınan Muhammed Ali es-Sâbûnî‟nin Safvetü’t-Tefâsîr‟i
üzerinden mukayeseli olarak incelenmektedir. Çalışma, nitel araştırma kapsamında doküman
analizi ve karşılaştırmalı yaklaşım esas alınarak yürütülmüştür. Bulgular, İbn Kesîr‟in kırâat
rivayetlerini isnad ve sahihlik vurgusuyla ele alıp çoğu zaman hüküm ve yorum üretiminde
kurucu bir unsur olarak kullandığını; es-Sâbûnî‟nin ise kırâatleri kabul etmekle birlikte
tartışmayı uzatmadan anlamı pekiştiren, okuyucuya kolaylık sağlayan bir unsur düzeyinde
işlevselleştirdiğini göstermektedir. Fâtiha 4, Bakara 222, Yûsuf 110 ve Mâide 6. ayetler
üzerinden yapılan örnek okumalar bu metodolojik ayrımı somutlaştırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kırâat, Ulûmü‟l-Kur‟ân, Tefsir, İbn Kesîr, es-Sâbûnî.